أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

409

قانون ( فارسى )

تفصيلش : فولاد را به صورت لوحهء تنك و صاف درآور ! هليله ، بليله و آمله را در آب بپز و بپالاى . آن آب را در ديگ مسى بريز و بر آتش آهسته و نرم بگذار ! آنگاه فولاد را در كوره سرخ گردان و در اين آب فرو كن كه خاموش شود . بيست و يك دفعه فولاد را سرخ گردان و در اين آب خاموش كن . آنگاه آب داخل ديگ را بپالاى و ته‌نشينى را كه از فولاد سرخ شده در آن پيدا است جدا كن . و دوباره ديگ را بر آتش بگذار و اين بار ادرار گاو ماده را در آن ريز و باز شروع كن ! اين بار آهن را سرخ كن و در آن آب همراه ادرار گاو داخل ديگ فرو كن و بيست و يك بار ديگر همين كار را تكرار كرده و ته‌نشين آن را نيز جدا كن ! همين كار را چندان ادامه بده تا از ته‌نشين فولاد كه از آب پيشين و ته‌نشين آهن به دست آمده است به شانزده مثقال مىرسد . يعنى هشت مثقال از آن و هشت مثقال از اين . عين همين عمليات را با مس نيز به كار ببر تا به وزن هشت مثقال ته‌نشين مس در ديگ حاصل مىشود . - نقره را چگونه آماده مىسازى كه مادهء دارويى شود ؟ - نقره را سوهان بزن تا سونشش خاك‌مانند مىشود . آن را در ملاقه ريخته آب‌نمك در آن ريز و بر آتش بجوشان تا به خوبى مىسوزد . اگر ديدى كه نمىسوزد كمى گوگرد زرد در آن ريز كه فورا مىسوزد . از اين سوختهء نقره هشت مثقال جدا كن ! بايد همهء اين سوخته‌ها خوب خرد و ساييده و بيخته باشند . - سوختهء طلا را چگونه به دست آوريم ؟ - طلا را چون نقره سوهان بزن و سونش نرم و خاك‌مانند از آن به دست آور ! يك مثقال آنك در آن ريز و در ملاقه بر آتش بگذار كه هر دو باهم بگدازند . آن را از آتش برگير و يك ساعت تركش كن ! آنگاه باز به سراغش برو و سوهان را باز به كار انداز و بر سونش حاصل باز يك مثقال آنك بيفزاى و همه را دوباره در ملاقه ريز و نمك آب در آن بريز و بر آتش بگذار تا بجوشد و همهء آب آن بخار مىشود و تنها طلا و آنك مىمانند . آنگاه اين سونش را در هاون بريز و بكوب اما بكوب ! تا كاملا مانند داروى در چشم كشيدن نرم نرم مىشود . اكنون با داروهاى نامبرده در داروى سلاخه مخلوطش كن . حال مسئلهء سلاخه باقى است ؛ آن هم تا آماده براى دارو شدن مىشود دردسرهايى دارد ، بدين صورت : سلاخه يا به قول ديگر بول قيرگون شدهء تگهء كوهى كه بر سنگها چسبيده و مانده است را از سنگ جدا كن ! ظرفى آهنى بياور و سلاخه را در آن بريز . آب خار سه كوهه و ادرار گاو ماده را بر آن بريز ! مخلوط آب و ادرار چندان باشد كه سلاخه را در ته ديگ بپوشاند . مدت يك ساعت زير آفتاب گرم بماند ، آنگاه به تندى آن را در ديگ مچاله كن . بعدا آب را بپالاى و پاليده را مدت سه روز كامل در زير آفتاب گرم نگهدار ! باز بپالاى و تفاله و ته‌نشين منعقد شده را از آن بگير . براى بار دوم آب سه كوهه و ادرار گاو ماده را بر سلاخهء بدبخت اضافه كن ! باز همان آش و همان كاسه . خلاصه بايد سه بار سلاخه را گوربه‌گور كنى و آنگاه بايد آن را مدت بيست و يك روز زير آفتاب بگذارى تا پرمايه مىشود و شبيه عسل مىگردد و سياه‌رنگى قير را